منظور از قرب تشریفاتی چيست؟

جواب: باید بدانیم قرب، آن نیست که ما تصور می‌کنیم: می‌گوییم ما موجودی ناقص هستیم و خدا، وجودی کامل است؛ و ما با نماز خواندن و سایر عبادات، می‌رویم تا به آن کامل برسیم و کامل شویم! این بینش با توحید، چندان سازگاری ندارد. قرب تشریفاتی، آن است که ما باور کنیم عین فقر و نقصیم و اصلاً امکان ندارد کامل شویم! کامل، تنها یکی است: ذات اقدس اله؛ و قرب یعنی کاری کنیم که آن کامل، ظهور کند.

انسان وقتی این بینش را داشت، در اثر حرکت و تزکیه - که در حقیقت، همان پیمودن مسیر شریعت و دین و به تدریج، رسیدن به قرب تشریفاتی است-، در صدد برمی‌آید که مجرای وجود خویش را هر چه بیشتر پاک کند، تا آن کامل، بیشتر، از او ظهور نماید. در نتیجه واقعاً به خدا نزدیک می‌شود و به سبب این نزدیکی، مشرّف به تشریفات خاصی همچون استجابت دعا خواهد شد.

در واقع مثل لامپی که با اتصال به منبع برق، روشن می‌شود؛ ولی برق، مال لامپ نیست و لامپ، خودش روشن نشده است؛ بلکه تنها به این دلیل می‌تواند روشن باشد که به منبع نورش وصل است و قطع از منبع، مساوی خاموشی است؛ چرا که لامپ در ذات خود، هرگز نیّر نبوده و نیست.

پس اگر فرد در اثر پاک کردن کانال وجودی خود، مشرّف به شرافت‌هایی شد، باید بداند که این‌ها مال خودش نیست؛ بلکه فضل و موهبت الهی است. و او هنوز همان فقیرِ ناقص است که اگر حضرت اله، لحظه‌ای چشم از او بردارد، آن شرافت‌های ظاهری را هم از دست خواهد داد. زیرا آن زیبایی‌ها، از آنِ خداست و خدا هر گاه بخواهد، قادر است آن‌ها را بازپس گیرد. از این رو قرب تشریفاتی حقیقی، آن است که اگر گرفته شود، فرد، ادعا یا چون و چرایی ندارد! زیرا از اول می‌دانسته که این موهبت، مال خودش نیست و لذا شکوِه و آه و زاری بیهوده نمی‌کند که: خدایا، چرا این عنایت را از من گرفتی! بلکه تسلیم خواست الهی می‌شود.

بنابراین دربارۀ قرب تشریفاتی باید دقت داشته باشیم، این قرب برای همگان نیست؛ بلکه مختص کسانی است که با سه قدم اختیار، شناخت و تلاش، در مسیر درست، حرکت می‌کنند؛ افرادی که تمام زندگی‌شان را وقف اشاعۀ فرهنگ حضرت حق کرده، آثار فعلی، صفتی و اندیشه‌ای اهل‌بیت(علیهم‌السلام) را - که همان حقیقت عرفان اسلامی است- در خود پیاده می‌کنند؛ و از آنجا که مشغول این اعمال و شئون الهی هستند، وقتشان را برای بازی‌های مشاهده و مکاشفه و مطرح کردن خود در میان مردم، صرف نمی‌کنند.