چرا گاهی توفیقات از ما گرفته می‌شود؟

جواب: باید ریشۀ آن را بررسی كنیم. شاید علت، معصیت باشد؛ یا ممكن است به خاطر ضعف جسمانی، از عملی بازمانده باشیم. شاید هم خطایی مرتکب نشده باشیم؛ مثلاً اهمّ و مهم کرده‌ایم و تكلیف برتر دیگری را جایگزین آن توفیق نموده‌ایم. پس برای اینکه بفهمیم سلب توفیق، اثر معصیت بوده یا چیز دیگر، باید ببینیم وقتی موفق به انجام آن عمل الهی -مثل عبادت و عمل مستحبی، زیارت و تلاش در نشر معارف- نشده‌ایم، به جایش چه كار دیگری كرده‌ایم.

آیا در میدان گناه و غفلت بوده‌ایم؟ یا نه، علی‌رغم اینکه طلب آن روزی را داشته‌ایم، خواست خدا را بر خواست خود ترجیح داده‌ایم و در میدان دیگری که مورد رضای الهی بوده، انجام تكلیف كرده‌ایم؟ اگر قدری دقت و صداقت داشته باشیم، خواهیم فهمید که کوتاهی می‌کنیم یا در مسیر عبودیت، توکل، تسلیم و تفویض، قدم برمی‌داریم.

مثلاً کسی که نتواند نماز شب بخواند، ولی به جای آن مشغول مطالعه دربارۀ معارف باشد، یا زیارت نرود و به جای آن از مادر بیمارش پرستاری كند، سلب توفیق نشده است و باید راضی باشد. اما اگر صد درصد می‌داند خطا و گناهی مرتکب شده و به خاطر آن توفیقی را از دست داده، باید با تضرع از خدا بخواهد اثر آن گناه یا اسائۀ ادب را از او بردارد.