آیا همۀ انسان‌ها لذت مرگ را می‌چشند یا مرگ فقط برای مؤمنان و سعادتمندان، زیباست؟

جواب: مرگ صرف‌نظر از شقاوت و سعادت، برای همۀ انسان‌ها آزادی است؛ زیرا به هر حال با مرگ، روح از قید جسم و دردهای جسمانی و نیز از تنگی‌های ماده رها می‌شود و به عالم خود که سراسر وسعت است، منتقل می‌گردد. حتی کافری که دردهای جسمی دارد، به محض مرگ، از این درد و بیماری رها می‌شود؛ و از این لحاظ، مرگ برای او هم زیباست.

اما این سکّه، روی دیگری هم دارد. آنان که در این دنیا، روح خود را برای حضور در عالم آخرت و بهره‌مندی از زیبایی‌های آن آماده نکرده‌اند، با مردن، به عالمی منتقل می‌شوند که آن را نمی‌شناسند و بهره‌ای از آن ندارند؛ حقایقی را که یک عمر از آن‌ها غافل بودند و فکر می‌کردند هیچ گاه اتفاق نمی‌افتد، یک‌باره پیش روی خود می‌بینند و تازه دردهای روحی‌شان آغاز می‌شود؛ دردهایی که در طول زندگی، نوبر نکرده بودند.

برخلاف اینان، انسان‌های سعادتمند که در دنیا، عالم روح را شناخته‌اند و با معرفت و عمل هدفمند، ابزار بهره‌مندی از آن را فعال کرده‌اند، با مرگ، نه تنها از فشارهای دنیوی آزاد می‌شوند، بلکه از نظر روحی هم انبساط می‌گیرند و در عالم بی‌کران اسماء الهی، عروج می‌کنند.