آیا اختیار انسان، در پذیرش استعدادهای وجودی است یا در نحوه‌ی استفاده از آن‌ها؟ و اگر اختیار در پذیرش استعدادها نیست، پس آیا استعدادهای همه‌ی مردم، یکی است؟

جواب: مراتب و استعدادها، پیامد ظهور وجود است. او که کامل و غنی بود، ظهور کرد تا همۀ استعدادها، به ظهور رسند و لذتِ بودن و وجود را بچشند. همان گونه خورشید، طلوع می‌کند تا همه را به فیض برساند. پس استعدادها به تبع تجلی وجود، مختلف‌اند؛ مثل تفاوت مراتب شعاع‌های نور خورشید، در اثر طلوع. اما این، اختیاری نیست؛ سرّالقدر است و نمی‌توان از آن، سؤال کرد. اختیار، آنجاست که هر کس می‌تواند ظرف وجود خود را پر کند و تمام استعدادهایش را به ظهور رساند، یا آن‌ها را خالی و ناقص بگذارد. کمال هم، در پر کردن ظرف وجود است و بالا و پایین بودن رتبه‌ها یا کوچک و بزرگ بودن ظرف‌ها، دلیل بر نقص یا کمال وجود نیست. بنابراین تفاوت‌ها، دلیل بر ظلم و تبعیض نیست؛ فقط مراتب است و هر کس در رتبۀ خود، وجودش را کامل کند، در همان رتبه، به کمال رسیده و خلیفةالله شده و در همان رتبه، لذت وجود را می‌چشد؛ یعنی صفات وجود را ظهور می‌دهد. همان گونه که شیشه، هر چه کمتر آلودگی و ناصافی داشته باشد، صفات خودش كنار می‌رود و صفات نوری را که از خورشید گرفته است، بیشتر ظهور می‌دهد.