چطور بفهمیم در قلبمان هنوز تعلق به عالم ماده وجود دارد؟

جواب: قلبی که به دنیا و جلوات عالم ماده مثل مال، مقام، فرزند و همسر، تعلق و وابستگی داشته باشد، به لذّات معنوی میل و گرایش ندارد. پس تا علوم و معارف دینی برای انسان لذت‌بخش نباشد، معلوم است که قلبش به عالم ماده تعلق دارد. تا زمانی که نمازش عاشقانه نباشد، قرآن و ذکر خداوند برایش آرامش نیاورد، یاد امام، قلبش را نلرزاند و مشتاق دیدار امام نباشد، قلبش از دنیا رها نشده است.

البته واضح است که نباید دنیا را کنار بگذاریم و استفاده نکنیم. حرف، سر تعلق قلبی است. ما نمی‌توانیم نخوریم، نخوابیم، دنبال کسب مال نرویم، همسر و فرزندمان را دوست نداشته باشیم و مثل تارکان دنیا زندگی کنیم؛ بلکه فقط باید این‌ها را در قلبمان وارد نکنیم و پاسبان حرم دل شویم تا اغیار در آن راه نیابند. وگرنه به میزانی که قلب به این‌ها وابسته شود، جایی برای درک معنویات نمی‌ماند. از سوی دیگر هم هرگاه بخواهیم برگردیم و جبران کنیم، به قدری که قلبمان از اسارت این جلوات خالی شود، جایش را معنویات پر می‌کند؛ که: «دیو چو بیرون رود، فرشته درآید».