در معارف آمده است: همه به لقاء خدا می‌رسند. اما لقاء خداوند برای انسان جهنّمی و گنهکار چگونه است؟

جواب: برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید بدانیم لقاء خداوند به چه معناست؛ آیا با چشم سر است؟ آیا محدود به زمان و مکان خاصی است؟ و آیا ما در این دنیا، اعمال خیر انجام می‌دهیم تا پس از مرگ و در آخرت، خدا را به نظاره بنشینیم؟

در جواب باید گفت خیر! لقاء و دیدن خداوند یعنی ظهور و شکوفا شدن اسماء و صفات الهی در ‌وجود انسان؛ همان اسمائی که به او تعلیم شده است: "وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها"[1] و "نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحي"[2]. این تعلیم اسماء و دمیده شدن روح الهی در انسان، خبر از ودیعه‌ای بزرگ در جان او می‌دهد و همواره به او یادآوری می‌کند که حامل تمام زیبایی‌ها و کمالات الهی است و وظیفه‌اش، به ظهور رساندن آن‌هاست. تمام بایدها و نبایدها و احکام شریعت و قرآن نیز برای این است که انسان بتواند زیبایی‌های صفات و اسماء الهی را در وجود خود بچشد و نشان دهد؛ آن هم در همین ناسوت و عالم ماده.

بنابراین انسان با هر عفو و بخشش، صبر و حلم، محبت و مهربانی و ظهور هر صفت کمالی دیگر، به لقاء خدا در رتبۀ خود می‌رسد. در آخرت هم ظهور این زیبایی‌ها را در تمام عوالم می‌بیند؛ که خود نیز مظهری برای آن‌ها شده است. اما انسان جهنّمی که نتوانسته در دنیا صفات خدایی را بچشد و ظهور دهد، آنجا می‌بیند که تمام هستی ظهور حق بوده و او نیز گوشه‌ای از این هستی بوده که می‌توانسته به اختیار خود، ظهور بودنش را بچشد و مظهری برای زیبایی‌های اسماء الهی شود؛ اما نخواسته و خود را ظهور حق ندیده است.

از این رو فردا در عین لقاء حق و حقیقت، دچار عذاب و حسرت می‌شود؛ مانند تشنه‌ای که در آب افتاده، ولی قدرتِ نوشیدن آب را ندارد. البته او در دنیا هم از خدا دور بود و حضور او را ادراک نمی‌کرد؛ اما به دلیل اشتغالات مادی، کمتر متوجه این دوری می‌شد. لذا پس از مرگ که حجاب ماده برداشته شود، این دوری و محرومیت اختیاری، به تمامی رخ می‌نماید و او درمی‌یابد که چه گنج بی‌پایانی در وجودش بوده و می‌توانسته به چه لذت پایداری برسد؛ ولی افسوس که با سرگرم شدن به دنیا، از آن غفلت کرده و جز حسرت برایش نمانده است.

دربارۀ جلوۀ تامّ و آیینۀ تمام‌نمای خدا نیز چنین است. در طول تاریخ، بسیاری از انسان‌ها در کنار ائمه(علیهم‌السلام) زندگی کردند و ایشان را دیدند؛ اما جز عده‌ای اندک نتوانستند از وجود نورانی ایشان بهره ببرند!

بنابراین همه به لقاء خدا می‌رسند؛ ولی هرکس بسته به نوع حرکت و اختیار خود، یا در لذت و بهشت ابدی، ماندگار می‌شود یا دچار درد و عذاب همیشگی می‌گردد.

[1]- سوره بقره، آیه 31 : و تمام اسماء را به آدم تعلیم داد.

[2]- سوره حجر، آیه 29 : از روحم در او دمیدم.