کسی که نتواند در دنیا با تلاش و مجاهده، از تعلقات رها شود و رنگ‌های غیر الهی را از روحش پاک کند، آیا در برزخ، پاک و خالص می‌شود؟

جواب: آری، اگر اصل نور ایمان را حفظ کرده باشد، آنجا تعلقات از او گرفته می‌شود؛ اما با شدت و به دست ملائکۀ غلاظ و شداد، که تحمل آن کار هر کسی نیست.

دلبستگی به شئون دنیا مثل همسر، فرزند، مال و مقام، روح انسان را اسیر می‌کند. این اسارت یعنی انسان، در بندِ بود و نبود آن شئون می‌افتد؛ غصۀ نداشتن و ترسِ از دست دانشان را دارد و با کم و زیادشان تغییر می‌کند. اما اگر در دنیا از این تعلقات رها نشود، در برزخ باید ظلمات و فشارهای بسیار سنگین‌تری را تحمل کند؛ که ظهور همین نگرانی‌ها و اضطراب‌های دنیا، مطابق عالم برزخ است.

این فشارها به محض ورود به عالم برزخ که همان قبر است، شروع می‌شود و شدت و امتداد آن، به غلظت رنگ‌ها در روح بستگی دارد. اما پاک شدن در دنیا، بسیار آسان‌تر است؛ چراکه بدن از روح، ثقیل‌تر است و درک و شعور کمتری دارد؛ لذا عذاب و فشاری را که به آن می‌رسد، خفیف‌تر می‌فهمد. اما عذاب برزخ به تناسب قوّت و لطافت آن عالم، شدیدتر و درک انسان از آن نیز سخت‌تر است.

به همین دلیل، همواره به ما می‌گویند در همین دنیا دست از تعلقات بشوییم؛ تا کارمان همین جا به سامان برسد و به برزخ نکشد. اما به هر حال پس از طی مراحل عذاب و پاک شدن از رنگ‌ها و خطاها، مسلّم است که سرانجام شخص باایمان، نجات است.