قرب تشریعی چیست، چگونه حاصل می‌شود و در هر رتبه‌ای از وجودمان، چگونه آن را تشخیص دهیم؟

جواب: قرب تشریعی، یعنی حركت از جایگاه وجه‌الخلقی به وجه‌اللّهی و ظهور انوار وجه‌اللّهی از روزنه‌های وجه‌الخلقی؛ که با شكستن حدود وجه‌الخلقی حاصل می‌شود. قرب، رفتن از منزلت دانی حیوانی و بشری به منزلت‌های بالای وجودی و در نهایت، به فوق ملائك رسیدن است.

اما چگونه حاصل می‌شود؟ از آنجا كه ما از اعلی‌علّیین به اسفل‌سافلین آمده‌ایم، آغاز صعود و حركتمان، از اسفل‌سافلین است؛ یعنی باید حجب ظلمانی اسفل‌سافلین را کنار بزنیم. عبور از حجب ظلمانی هم، مستلزم قدم گذاشتن در اولین پلۀ قرب یعنی "فقه" است. پس باید ابتدا حرام‌های فقهی را ترك كنیم و سپس آرام‌آرام، مكروهات را کنار بگذاریم. البته مقدمۀ عمل به فقه، علم به آن است و لذا اول باید به احكام فقهی، اطلاع علمی پیدا كنیم و بر این اساس، به آن‌ها، عمل نماییم.

به این طریق، كم‌كم از منزلت حیوانی و میدان شهوت و غضب، خارج می‌شویم. همچنین عمل به واجبات و مستحبات، قوای وجودی ما را از درون تقویت می‌كند، تا كم‌كم وارد عالم اخلاق شویم؛ و اینجاست كه رذایل اخلاقی رو می‌شود. در این مرحله نیز اگر در کسب فضایل و دفع رذایل، به جدّ و جهد بکوشیم و تلاش کنیم، روزنه‌های فطرت و قلبمان باز می‌شود و به مرتبۀ بالاتری وارد می‌شویم. اما نکتۀ مهم در تمام اين مراتب، کسب معرفت است. اگر اعمال و اخلاق ما براساس بينشی صحيح شکل گيرد؛ تداوم خواهد يافت.

از سوی دیگر، ما ولی‌نعمتانی داریم كه آیینۀ حضرت حقّ‌اند؛ یعنی حضرات معصومین(علیهم‌السلام). اگر آنان را درست بشناسیم و حبّشان در درونمان شعله‌ور شود، به طرفشان حركت می‌كنیم و ارادۀ ما در ارادۀ آنان فانی می‌شود و به عالی‌ترین رتبۀ قرب می‌رسیم.