آیا ملکات ناپسندی که با انسان به برزخ منتقل می‌شود، در اثر عذاب‌ها و فشارهای برزخی کاملاً پاک می‌گردد؟

جواب: فشارهای برزخی، بسیاری از رذایل را پاک می‌کند. اما نباید به امید پاک شدن در برزخ، از وظایف خود در دنیا غفلت کرد. زیرا فشارهای برزخی، بسیار سخت و طاقت‌فرساست و نمی‌شود سختی‌های دنیا را با آن مقایسه کرد. علاوه بر این ممکن است آن ملکات چنان در وجود فرد نفوذ کرده باشد، که با تمام فشارهای برزخی، باز آثاری از آن باقی بماند.

با این اوصاف، عقل، حکم می‌کند که تا در دنیا هستیم، مراقب ریز و درشت افعال و صفات خود باشیم؛ زیرا هر فعل و صفت بد در اثر تکرار، به تدریج ملکه می‌شود و گناهان کوچک، گناهان بزرگ را در پی دارد. اما اگر هم به دلیل غفلت، رذیله‌ای در ما راسخ شد، باید با کسب معرفت و مجاهدۀ صحیح در همین دنیا از آن خلاص شویم؛ تا بتوانیم از برزخ که ادامۀ مسیر تکامل و عروج است، آسان‌تر عبور کنیم و گرفتار عقبات هولناک نباشیم.

البته با تمام این‌ها، نباید از رحمت خدا ناامید شویم؛ زیرا مسلّماً کسی که ریشۀ ولایت را در وجودش دارد و حتی ذرّه‌ای از آن را حفظ کرده، بالأخره اهل نجات است و در قیامت با شفاعت اولیاء خدا پاک می‌شود.