جواب: لذتها دو دستهاند: مادی و معنوی.
لذات معنوی از درک معقولات و یافتن معنویات در وجود حاصل میشوند؛ مانند لذت عبادت که اگر هوای نفس در آن دخیل نباشد، اثر پایدار دارد و رساننده است.
اما لذات مادی، نتیجۀ برطرف شدن غرایز هستند که باید جهت داده شوند. به عنوان مثال، لذتِ خوردن اگر آگاهانه باشد، ما را در راه هدف پیش میبرد. یعنی اگر اولاً به انگیزۀ الهی بخوریم، ثانیاً مراقب باشیم که حلال بخوریم و ثالثاً انرژی حاصل از خوردن را در مسیر رضای خدا صرف کنیم، همین غذا خوردن برایمان عبادت میشود.
بنابراین قرار نیست ترک لذت کنیم؛ فقط باید لذتها را به سوی قرب خدا جهت دهیم. هرچند وقتی با این بینش پیش برویم، آرامآرام درمییابیم که لذات مادی درواقع لذت نیستند؛ بلکه دفع المِ نیازهای ما هستند. مثلاً گرسنگی، نیازی است که وقتی برطرف شود یعنی غذا بخوریم، درد و ناراحتیاش برطرف میشود و احساس سیری میکنیم. علاوه بر این حتی لذتهای عبادی نیز در برابر لذت انس و حضور خدا هیچاند.
پس گرچه در ابتدای سلوک، هردو نوع لذت در ما هست، در قدمهای بعد، این دریافت، به تدریج ما را از توجه مستقل به لذتها رها میکند و به سوی درک قرب خدا که تنها لذت پایدار است، سوق میدهد. هرچه هم بیشتر به معنویات شوق پیدا کنیم، ریزش این فیض و درک آن در وجودمان بیشتر میشود؛ بدون اینکه لذات دنیوی را ترک کنیم.
نظرات کاربران
