آیا ارواح پس از مرگ، این امکان را دارند که به عالم ماده سر بزنند؟

جواب: اگر منظور از سر زدن، توجه است، آری.

ارواحی که با تعلق به عالم ماده از دنیا رفته‌اند، یعنی قلبشان را از غیر خدا پاک نکرده‌اند و با دل‌بستگی به مال و مقام و همسر و فرزند و... پا به عالم برزخ گذاشته‌اند، آنجا تعلقاتشان ظلمتی می‌شود که گریبانشان را می‌گیرد و پیوسته عذابشان می‌دهد؛ چون توجه به دنیا، ملکۀ نفسشان شده، اما دستشان از دنیا کوتاه است و نمی‌توانند به آنچه دلشان می‌خواهد، برسند. این یک نحوه توجه به عالم دنیاست.

در مقابل، ارواحی هستند که در همین دنیا با معرفت، مجاهده و حرکت در چارچوب شریعت توانسته‌اند از عالم ماده منقطع شده و با رهایی از تعلقات ظلمانی دنیا در فعل و صفت و اندیشه، به عالم برزخ منتقل شوند، بی آنکه وجودشان رنگی از ماده داشته باشد. این گروه چون به عالم بالاتر عروج کرده‌اند، می‌توانند به عوالم پایین هم إشراف داشته باشند.

حال از این گروه، عده‌ای مانند شهدا که "أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ"[1] هستند، این اذن را دارند که هر زمان خواستند، به عالم ماده سر بزنند و حتی برای خانوادۀ خود یا کسانی که در مسیر حق هستند، گره‌گشایی کنند[2]. اما سایر ارواح، چارچوب و قوانینی براساس اذن و ارادۀ الهی دارند. به عنوان مثال، طبق روایات، هر پنج‌شنبه و جمعه، برخی از ارواح اجازه دارند به عالم ماده بیایند.

[1]- سوره آل‌عمران، آیه 169 : زنده‌اند، نزد پروردگارشان روزی می‌خورند.

[2]- برای مطالعه بیشتر در این باره، به کتاب "بشارت سرخ" مراجعه شود.